1. Etkinlik :)

TATLI DİL

 Mağaza vitrinlerindeki mankenleri bilirsiniz. Hepsi güler yüzlüdür, içlerinde pek de güzelleri vardır ama dilleri olmadığı için soğukturlar. Onlar her ne kadar insan benzeri iseler de insanları güzel yapan, sıcak yapan dildir. Ama her dil değil, dilin de tatlısı olmalı. Allah bir adama her şeyin tatlısını, yalnız dilin acısını verdi mi ne yapsa kâr etmez. Öylesinin sevimli, cana yakın olmasına imkân yoktur. Çünkü o dil ağzın içinde her dönüşünde can yakar, kalp kırar, gönül devirir. “Dil yarası yaraların en derinidir.” derler. Doğru sözdür. Bıçağın açtığı yara zamanla kapanır; dil yarası, ruhun en gizli taraflarına doğru boyuna işler, bir türlü kapanmak bilmez.

 Acı dilin zararı yalnız karşısındakine değildir; kendi sahibini de dünya güzeli olsa çirkinleştirir. Nice güzel insan vardır ki dilleri yüzünden sevilmezler. “Şeytan görsün yüzünü!” deyip bucak bucak kaçtığımız insanlar hep o insanlardır.  Ama tatlı dil öyle mi ya? “Yılanı deliğinden çıkarır.” derler. Yılan insan dilinden pek anlamaz ama tatlı dilin neler yapmaya yettiğini anlatmak için herhâlde böyle demişler.

 Ne kadar öfkeli olursanız olun tatlı dil sizi yatıştırır. En yapamayacağınız işleri size tatlı dille, güler yüzle yaptırıverirler. “Haydi şekerim şunu yapıver.” Demek başka, “Kalk şunu yap!” demek başkadır. İşleriniz biraz ters gitmiş, eve yorgun gelip koltuğa henüz sırtınızı dayamış bile olsanız bu tatlı dil sizi yerinizden kaldırır.  İşleriniz ters gitmişse “Bunda evdekilerin ne suçu var?” diye düşünürsünüz. Ne kadar yorgun olursanız olun, ufak bir zahmetin sizi daha fazla yormayacağına kendi kendinizi inandırmaya çalışırsınız. İçinizden bir kuvvet bu tatlı emri yerine getirmeniz için sizi sanki zorlar. Çünkü tatlı dil suratınıza çarpmamış, kalbinize işlemiştir. Acı dil onu nasıl kırıverirse tatlı dil de imar eder. Tatlı dilin emrini o keyifsiz hâlinizde yerine getiriverirsiniz. İşte tatlı dilin mucizesi budur.

 Tatlı konuşmalarıyla tanınmış insanlar vardır. Onları dinlemek başlı başına bir zevktir. Hatta bu tür insanlarla konuşmaya gittiniz mi söz yavaş yavaş güzel konuşanın, tatlı dilinin ağzında kalır. O söyler, siz dinlersiniz. Saatlerce hiçbir şey söylemeseniz bile o tatlı sözlerle siz konuşmuş gibi olursunuz. Hani bazı insanlar için “Ağzından bal akıyor.” derler, işte bu ağızdan akan bal, tatlı dilin balıdır.

 Tatlı dil insan için başlı başına bir kuvvettir. İnsanlar başkaları hakkındaki ilk hükümlerini onların yüzlerine bakarak verir, sonra konuşmalarını incelerler. Gerçi insanın dili ağzının içinde kolay dönmüyorsa, düşüncelerini çabucak, güzel cümleler hâlinde ağzından dökemiyorsa bu gibi hâllerde susmak en emin çaredir. Konuşmadaki noksanlarını bilen bazı zeki insanlar susmayı becermek suretiyle işlerinde muvaffak olurlar. Bütün ömürleri boyunca sustukları için yükselmiş insanlar çoktur. Ama asıl muvaffakiyet konuşmakla olur.

 Güler bir yüz, tatlı bir dille tamamlandığı zaman insana bütün kapılar açılır. Söze başlarken de söylediğim gibi tatlı dil sevimli görünmeyen hatta soğuk görünen yüzleri bile ısıtır, cana yakın kılar. Tatlı dille bütün kapıların açılması bundandır. Adana, Mersin, Kahramanmaraş gibi Güney ve Güneydoğu vilayetlerimizde halk ağzında “dil” kelimesi “anahtar” manasında kullanılır. Hatta biraz daha yukarı çıkarsanız mesela Erzincan’da düğünlerde, gelin susar, ağzını açıp bir kelime söylemez. Düğün akşamı gelini söyletmek için güvey kıymetli bir hediye verir ki bu hediyeye Erzincan’da “dilbağı” derler. O hediye ile gelinin dili çözülür. Yani anahtarı işlemeye başlar. Gerçekten dilin, tatlı dil olmak şartıyla, açamayacağı kapı, çözemeyeceği düğüm yoktur. Gönüller onunla alınır.

 “Mademki tatlı dil her kapıyı açan sihirli bir anahtardır, öyle ise ne duruyoruz, dilimizi tatlılaştıralım.” diyen bilmem bulunur mu? Çünkü bu, ha deyince olacak işlerden değildir. Gönülleri fetheden tatlı dil bütün gücünü gönülden alır. İnsanın dilinin tatlı olması için gönlünün tatlı, iyi olması lazımdır. Kötü bir adamın dökeceği tatlı dil, tilkinin kargaya döktüğü tatlı dil gibidir. İnsanı belki kısa bir zaman için aldatır ama çabucak da foyası meydana çıkar. Hakiki tatlı dil iyi insanda olur. Yüreği merhametle, sevgi ile dolu insanın dili de kendiliğinden tatlılaşır. Bu geçici dünyada gönül yıkmanın, kalp kırmanın boşluğunu sezecek kadar olgun bir hayat anlayışına varmalı ki insan, en küçüğünden en büyüğüne kadar tatlı dille, güler yüzle seslenebilsin.

 Alman İmparatoru Charles Quint (Şarl Ken), saat meraklısı idi. İşi gücü, etrafına topladığı on, on beş saati aynı zamanda çaldırmaya, daima hepsinin aynı zamanı göstermelerini temin etmeye çalışmaktı. Dünya hükümranlığı peşinde koşan Charles Quint günün birinde “Ben on saati ayar etmekten aciz olan bir insan, milletleri nasıl ayar edebilirim?” diyerek üzüntüye kapılmıştır. Fakat o aç gözlüydü. İnsanları zorla emri atına almak, kırıp dökerek onlara hâkim olmak istiyordu. Hâlbuki tatlı dilli adam böyle bir üzüntüye kapılmaz, kimse kendisine diretmeyeceği için her gittiği yere huzur götürür. Onun tatlı dili en tembeli, en gönülsüzü bile şevke getirdiği için hayat yükü ağırlığını hissettirmez olur. Dakikalar, yatağına alışmış bir su gibi, şırıltılar içinde akar gider.

 Gönülden temenni ederim, hayatınız güler yüzlü, tatlı dilli insanlar arasında geçsin.

                                                                                                                                            Şevket RADO

        

Ana Tema: İletişim

Alt Tema: İletişim Becerileri

Süre: 8 ders saati

Metin şekli: Çok katmanlı metin

Metnin türü: Edebî metin

Sınıf Seviyesi: 7.sınıf

 Merhaba değerli öğrenciler!

 Türkçe dersini sizinle beraber online ortamda işlemeye çalışacağız. Lütfen aşağıdaki yönergeleri takip ediniz. Etkinlikleri yapıp eğlenirken öğreneceğiz!  :)

                                                    1. HAZIRLIK

A- DERSE HAZIRLIK

1- Dersi verimli bir şekilde işleyebilmek için sınıftaki etkileşimli tahta, internet erişimi ve bilgisayar gibi teknik araç gereç ve donanımların çalışıp çalışmadığını kontrol ediniz.

2- Öğrencilerinizden konuşma bölümünde kullanmak üzere tatlı dil ile ilgili sözler bulup getirmelerini isteyiniz.

B- METNE HAZIRLIK

1- Tatlı dil deyince aklınıza neler geliyor?

2- Daha önce tatlı dili kullanıp da ikna ettiğiniz kişi ya da tatlı dille ilgili bir olay oldu mu?

3- Öğrenilmesi gereken ilk dilin tatlı dil olduğunu düşünüyor musunuz? Neden?

1.ETKİNLİK: Aşağıdaki dil ile ilgili küçük testi yapınız. Daha sonra göz kelimesini gerçek, mecaz, yan ve terim anlamlarında kullanınız. (T7.2.24. Anlamını bilmediği sözcük ve sözcük gruplarının anlamını belirler.)

                                                                                                              

2.ETKİNLİK: Aşağıdaki bulmacada verilen ipuçları doğrultusunda tatlı dil ile ilgili deyimleri bulunuz ve bunları bir cümlede kullanınız. (T7.2.26. İmge olarak kullanılan sözcüklerin veya deyimlerin metinde kullanılan anlamlarını belirler.)

3.ETKİNLİK: Aşağıdaki kelimelerin eş anlamlılarına karşılık olarak zıt anlamını, zıt anlamlarına karşılık olarak da eş anlamlarını bulunuz. Haydi sözcük avı başlasın. (T7.2.25. Okuduğu metindeki sözcük ve sözcük gruplarının cümle içinde kazandığı anlamı fark eder.) 4.ETKİNLİK: Tatlı Dil metninden alınmış olan paragrafta bazı yerler yanlış yazılmıştır. Doğrusunu bulup yazınız. Haydi yazım yanlışlarını düzeltelim. (T7.2.21. Yazım ve noktalama işaretlerine dikkat ederek, uygun hızda sesli veya sessiz okur.) 5.ETKİNLİK: Tatlı Dil metninden alınmış olan paragrafta bazı yerlere uygun noktalama işaretleri konmamıştır. Haydi uygun yerlere uygun noktalama işaretlerini koyalım. (T7.2.21. Yazım ve noktalama işaretlerine dikkat ederek, uygun hızda sesli veya sessiz okur.) 6.ETKİNLİK: Bu videoda anlatım bozuklukları ve bunların doğrularına yer verilmiştir. Videoyu izleyiniz ve siz de buna benzer anlatım bozukluklarına örnek veriniz. (T7.2.10. Çoklu medya kaynaklarından edindiği bilgilerin güvenilirliğini sorgular.) 7.ETKİNLİK: Aşağıdaki videoda bir TV programında kullanılan plaza diline örnek verilmiştir. Videoyu izleyiniz ve burada geçen anlatım bozukluklarını bulup doğrusunu yazınız. (T7.2.10. Çoklu medya kaynaklarından edindiği bilgilerin güvenilirliğini sorgular. T7.1.8. Dinledikleri/izledikleriyle ilgili çıkarımlar yapar.) BU ETKİNLİĞİ TAMAMLADIKTAN SONRA 2.ETKİNLİK İÇİN TIKLAYINIZ.